Pesach en Avondmaal

16 min leestijd

Het Pesachfeest

In Exodus 12 wordt de opdracht beschreven voor het Pesachfeest. Het feest dat moest worden gevierd voor de bevrijding en uittocht uit de slavernij in Egypte. Het feest dat op de nacht van het oordeel moest worden gevierd. Het oordeel werd uitgevoerd op alle eerstgeboren zonen van Egypte (van zowel mens als dier). Het offerlam werd geslacht en het bloed was de bescherming tegen de engel van God die dat oordeel op de oudste jongens moest uitvoeren.

Bij het nadenken over de instelling van het Avondmaal is het goed om te kijken naar de parallellen met de instelling van het Pesachmaal. Kijk eens naar de nacht van het oordeel de nacht nadat het Avondmaal door Jezus is gevierd… Hieronder mijn studie aantekening over dit thema die ik eerder heb gegeven. Met excuses dat het af-en-toe wel steno-style is geschreven.

Feestmaal

Exodus 12:2 ‘Voortaan moet deze maand bij jullie de eerste maand van het jaar zijn.

De bevrijding uit de slavernij wordt de eerste maand van het jaar. Deze bevrijding wordt gemarkeerd door het Pesachfeest. Iedere start van het jaar zal hieraan blijven herinneren.

Handelingen 20:7 ‘Op de eerste dag van de week kwamen we bijeen voor het breken van het brood. Paulus, die van plan was om de volgende dag verder te reizen, hield een toespraak voor de leerlingen die tot midden in de nacht duurde.

Exodus 12 vers 5 “… als het maar een mannelijk dier van één jaar oud is zonder gebrek

Lam zonder gebrek

Jezus wordt beschreven als het offerlam zonder gebrek. Hij was zonder zonde, Hij was het perfecte beeld van de Vader. Jezus als offerlam… straks in de hemel zullen we Hem ook zo zien als het Lam dat geslacht is. De littekens van zijn offer zullen hem tekenen. Zijn perfectie is ons behoud.

1 Petrus 1:18 – 19 “U weet immers dat u niet met zoiets vergankelijks als zilver of goud bent vrijgekocht uit het zinloze leven dat u van uw voorouders had geërfd, maar met kostbaar bloed, van een lam zonder smet of gebrek, van Christus.

1 Petrus 2:22-24 “… die geen enkele zonde beging en over wiens lippen geen leugen kwam. Hij werd gehoond en hoonde zelf niet, hij leed en dreigde niet, hij liet het oordeel over aan hem die rechtvaardig oordeelt. Hij heeft in zijn lichaam onze zonden het kruishout op gedragen, opdat wij, dood voor de zonde, rechtvaardig zouden leven. Door zijn striemen bent u genezen.

Matteus 20:28 “…zoals de Mensenzoon niet gekomen is om gediend te worden, maar om te dienen en zijn leven te geven als losgeld voor velen.’

Exodus 12:11 “Dit is een maaltijd ter ere van de HEER, het Pesachmaal” en verder in vers 14 “Die dag moet voortaan een gedenkdag zijn, die je moet vieren als een feest ter ere van de HEER. Dit voorschrift blijft voor altijd van kracht, alle komende generaties moeten die dag vieren.

Gericht op God

Het Pesachmaal is niet gericht op de mensen maar “ter ere van de HEER“. Het is een feestmaal. Hierbij mag je leren van de Joodse traditie waarbij het Pesachmaal een bijzonder feest van bevrijding is met veel plezier. Denk aan de matses die wordt verstopt op de cederavond.

Lukas 22:19 “En hij nam een brood, sprak het dankgebed uit, brak het brood, deelde het uit en zei: ‘Dit is mijn lichaam dat voor jullie gegeven wordt. Doe dit, telkens opnieuw, om mij te gedenken.’

Bescherming

Exodus 12:13 “Maar jullie zal ik voorbijgaan…

De betekenis van het bloed is sterker dan wij vaak door hebben. Het is leven. Zonder bloedvergieten is er geen vergeving. Bloed is essentieel in het begrijpen van onze redding. In Exodus maakte het bloed op de deurposten het verschil tussen leven en dood. De dood had het offerlam immers al geraakt, de engel van het oordeel . Jezus wordt ook het “Lam van God” genoemd. Aan Hem ging het oordeel niet voorbij.

Matteus 26:39 “Hij liep nog een stukje verder, knielde toen en bad diep voorovergebogen: ‘Vader, als het mogelijk is, laat deze beker dan aan mij voorbijgaan! Maar laat het niet gebeuren zoals ik het wil, maar zoals u het wilt.’

Joodse Pesach vandaag de dag

cederavond

Pesach begint op de avond van de 14e nisan, die in april of mei kan vallen, met één cederavond in Israël of twee erbuiten. Op de cederavond worden teksten gelezen, liederen gezongen, de vier vragen worden gesteld ( waarom eten wij anders dan alle avonden matse, waarom zitten wij anders dan alle andere avonden niet rechtop, waarom is deze avond zo anders dan alle andere avonden en waarom eten we anders dan alle andere avonden bittere kruiden) er worden 4 bekers wijn (of druivensap) gedronken en een maaltijd (de cedermaaltijd) genuttigd volgens een vrij vast patroon.

Wijn

4 glazen wijn : De wijn wordt gedronken als dank voor de bevrijding uit Egypte. Getal vier symboliseert de manieren waarop God zich openbaarde aan zijn volk. Op basis van het Sjemot, de tekst uit Exodus 6:6-7:

  • Ik zal jullie wegvoeren uit de Egyptische dwangarbeid,
  • Ik zal jullie redden uit de slavernij,
  • Ik zal jullie verlossen met uitgestrekte arm en
  • Ik zal jullie tot mijn volk maken

Men schenkt de eerste beker vol (tot de rand) en zegt de zegen spreuk op. “Baruch Ata Adonai, Eloheinu, Melech haOlam, bore pri haGafen!” = “Gezegend bent U, Eeuwige, onze God, Koning van het heelal, U die de vrucht van de wijnstok hebt geschapen!” . Daarna drinkt iedereen daaruit. Dit doet men ook op iedere Sjabbat (vrijdagavond).
 Bij deze beker wordt God gezegend. Het uitspreken van de zegen voor God zijn wij soms een beetje kwijt geraakt en heeft plaatsgemaakt voor “zegen ons Heer“. Iets om van te leren. God zegenen voor wat Hij heeft gedaan en heeft gemaakt. 
Als de joods-christelijke context meer op de voorgrond treedt houdt eulogia verband met God: een ‘zegening’ is voor wat de verwezenlijking betreft, afhankelijk van God. In het geval dat men God ‘zegening’ toekent (vgl. Openbaring), houdt dit in dat men Hem als bron van zegen erkent; hierbij benadert de betekenis weer de algemeen Griekse (‘(het) prijzen, lof’).

De tweede beker met wijn gevuld en vindt opnieuw de zegening van de wijn plaats. Nu wordt met een vinger in de wijn gedoopt en noemt men alle tien plagen op (bloed, kikvorsen, muggen, steekvliegen, veepest, zweren, hagel, sprinkhanen, duisternis en dood). Ondertussen wordt de gedoopte vinger op het witte kleed “gestempeld” . Dit dopen in de wijn en “stempelen” gebeurd dus tien maal.

Daarna wordt de derde beker (de beker der dankzegging) ingeschonken en de zegen spreuk uitgesproken. In Exodus wordt deze beker ook de beker van de verlossing genoemd. 
In Matteus 26:27-28 wordt hier ook over gesproken: “En Hij nam een beker, sprak de dankzegging uit en gaf hun die en zeide: Drinkt allen daaruit. Want dit is het bloed van mijn verbond, dat voor velen vergoten wordt tot vergeving van zonden.

Tegelijk wordt de vierde beker (de beker der lofprijzing) ingeschonken en de zegen spreuk uitgesproken.

Lofzang

psalmTijdens het Pesach wordt de lofzang gezongen uit het “Hallal” gezongen. Dit zijn de psalmen 113 tot en met 118. Dat wordt niet in een keer gezongen. Vlak voor het drinken van de tweede beker en het eten van het geroosterde lam worden psalm 113 en 114 gezongen. En bij het de laatste beker zongen ze de rest van het Hallal, vanaf psalm 115 tot en met 118.

Bij de viering van het laatste Pesachfeest van Jezus met zijn discipelen heeft Jezus veel van zichzelf hierin terug gezien. Kijk bijvoorbeeld naar Psalm 115:1 (denk aan “niet mijn wil,maar de uwe moet gebeuren“), Psalm 116:12-15, Psalm 118:22-27. De joden zelf zeggen dat “het verdriet van de Messias” juist in het Hallal het duidelijkste wordt. En juist dit stuk zong Jezus bij het Pesachmaal. “Gezegend wie komt met de naam van de HEER“.

Het bloed van vergeving

Jezus zegt bij de beker: “dit is mijn bloed“… Het bloed dat vergoten wordt tot vergeving van zonden. De woorden: ‘Dit is het bloed van mijn verbond, dat voor velen vergoten wordt‘ behoren tot de offertaal en verwijzen naar Exodus 24:8: ‘Zie, het bloed van het verbond, dat de Here met u sluit

De zonde is zo erg en zit zo diep, dat er maar één oplossing voor denkbaar is. Bloed. Er moet bloed vloeien. De zonde eist het leven op. Er is geen vergeving mogelijk, tenzij er bloed vloeit (Hebreeen 9:22). God zoekt niet naar ons goede gedrag om ons te vergeven, en ook niet naar onze mooie liederen, ons berouw of onze welgemeende vriendendiensten. Als hij satan weerhoudt om toe te slaan is dat vanwege het bloed dat hij bij ons aantreft.

Bloed om achter te schuilen

Deze woorden laten ook denken aan het bloed waar de Joden achter moesten schuilen om te ontkomen aan de doodsengel van God. “Maar jullie zal ik voorbijgaan: aan het bloed zal ik jullie huizen herkennen.“Exodus 12:13a

In die nacht van bevrijding was het bloed van een lam genoeg. “Maar jullie zal ik voorbijgaan: aan het bloed zal ik jullie huizen herkennen, en door dat merkteken zal de dodelijke plaag waarmee ik Egypte straf, jullie niet treffen” (Exodus 12:13)

Inmiddels werd er een perfect lam voor ons geslacht. ‘Het bloed van Jezus reinigt van alle zonde‘ (1 Johannes 1:7). De doodsengel hield Egypte in z’n greep, maar moest het volk dat gemerkt was met bloed laten gaan. Op dezelfde manier worden wij bevrijd uit de macht van zonde, veroordeling en dood om met God op weg te gaan en van zijn zegeningen te genieten.

De wijn waarmee we het avondmaal vieren is niet zomaar een symbool. Het is een zichtbaar teken, een zegel dat de waarheid bevestigt en een invloed om het bloed van Jezus te beleven.

Het bittere kruid

Mierikswortel : smaakt zo scherp dat de tranen in je ogen springen. Denkt aan het verdriet van de Israëlieten in slavernij. (mag ook andijvie of sla zijn). Bitter kruid staat voor het gif van de zonde. Vrouwen die van overspel verdacht werden moesten bitter vloekwater drinken (Numeri 5:19). In de Psalmen lezen we dat God zondaars de beker met bittere wijn tot de droesem leeg laat drinken (Psalm 75:9). Maar Jezus neemt die bitterheid weg. Hij heeft zelf deze beker leeggedronken, zodat wij die bittere kruiden niet meer op ons bord of in onze beker krijgen.
In het Pesachmaal zat een voortdurende herinnering aan de bitterheid van de zonde. In het avondmaal is daar geen plaats meer voor.
Telkens als we het brood eten en de wijn drinken, beleven we dat de zonde geen invloed meer heeft, maar Gods zegen des te meer.

Lam

Lamsboutje : Een botje met een beetje vlees eraan. Het herinnert aan het offer dat vroeger in Jeruzalem werd gebracht. Het moest een jong, eenjarig lam zonder enig gebrek. het bloed moet aan de deurposten en de bovendorpel worden gesmeerd.

Exodus 12:13 “Maar jullie zal ik voorbijgaan: aan het bloed zal ik jullie huizen herkennen, en door dat merkteken zal de dodelijke plaag waarmee ik Egypte straf, jullie niet treffen.

Het gaat in het offerlam niet om wat wij aan God geven, maar wat God aan ons geeft. God geeft zichzelf als reddend middel!

Matzes

Matzes is het ongezuurd, ongerezen brood, dat je eet met Pesach. Deze rond platte broden zien eruit als pannenkoeken met gaatjes. Veel mensen weten niet waarom deze Matzes doorgeprikt zijn! In Jesaja 53:5 lees je “Maar om onze overtredingen werd hij doorboord, om onze ongerechtigheden verbrijzeld; de straf die ons de vrede aanbrengt, was op hem, en door zijn striemen is ons genezing geworden.

Aan het begin van de cederavond breken wij de middelste van de drie matzes die voor ons op tafel staan in twee stukken. Het grootste stuk wordt in een servet gewikkeld of in een speciaal hiervoor mooi versierd zakje gestopt en wordt bewaard om aan het eind van de maaltijd op te eten als afikoman – nagerecht. Vaak gaat een lange zoektocht vooraf aan het eten van het afikoman omdat de kinderen het hebben verstopt! Het eten van een stukje van deze halve matse noemen wij tsafoen, wat verborgen betekent. Waarom moet deze halve matse verborgen worden? Waarom blijft het niet gewoon zichtbaar op de prachtig gedekte Cedertafel liggen? Deze vraag werd voorgelegd aan de Rebbe Maharasj en hij antwoordde: omdat er in de Hagada staat: tsafoen – verborgen! Denk eens na… Jezus was verborgen nadat Hij gebroken was op de Goede Vrijdag. Maar op de derde dag kwam Hij weer tevoorschijn. Nieuw, vernieuwd!

Andere elementen van de maaltijd van de cederavond

Radijs of Peterselie : Voorjaarsgroenten die door slaven nooit mochten worden gegeten. Nu symboliseren ze de vrijheid

Gekookt ei : Aan een kant een beetje geschroeid. Net als het lamsboutje herinnert het aan de verwoesting van de tempel. Waarschijnlijk pas later ingevoerd (ná het jaar 1500).

Charoset : Bruinkleurig mengsel van appels, kaneel, rozijnen en wijn. Herinnert aan het leem waarmee de slaven de stenen op elkaar moesten metselen. Smaakt erg lekker.

Zout water : Symbool van de tranen van de slaven in Egypte. De radijsjes werden gedoopt in het zoute water.

Leviticus 2:13 “Aan elk graanoffer moet zout worden toegevoegd: het zout, als teken voor het verbond met jullie God, mag bij het graanoffer niet ontbreken. Ook aan de andere offers moet zout worden toegevoegd.” In vers 11 staat dat het verboden is om zuurdesem of vruchtensap toe te voegen aan de offers!

Eerste keer Avondmaal in de Bijbel : Melchisedek

De eerste keer dat je leest van het avondmaal is in Genesis 14: 17-20 Toen Abram na zijn overwinning op Kedorlaomer en de andere koningen terugkeerde, kwam de koning van Sodom hem tegemoet in de Sawevallei, de Koningsvallei. En Melchisedek, de koning van Salem (wat “vrede” betekent, het latere Jeruzalem), liet brood en wijn brengen. Hij was een priester van God, de Allerhoogste, en sprak een zegen over Abram uit:

‘Gezegend zij Abram door God, de Allerhoogste,
schepper van hemel en aarde.
Gezegend zij God, de Allerhoogste:
uw vijanden leverde hij aan u uit.’

Die Melchisedek was een wonderlijk fenomeen. In Hebreeën lezen we dat deze koning van vrede en gerechtigheid een verschijning van Jezus is: hogepriester voor eeuwig (Hebreeen 5:6, 6:20, 7:1-3).Moet je je voorstellen. Abraham kreeg vierduizend jaar geleden brood en wijn aangereikt. Zo kreeg hij het evangelie aangereikt. Brood en wijn zijn profetische symbolen van de dood en opstanding van “Abrahams zaad”, Jezus Christus. Er staat dan ook dat hij wist ‘dat het voor God mogelijk moest zijn iemand uit de dood op te wekken‘ (Hebreeen 11:19).

Abrahams geloof wordt vaak geroemd. Die was gericht op de belofte van zijn zaad: van Jezus’ komst en alles wat uit hem voort zou komen (Galaten 3:16). Abraham voorzag zelfs een stad vol nakomelingen (Hebreeen. 11:10). Hij zag het hemelse Jeruzalem al voor zich.Gelovigen worden kinderen van Abraham genoemd (Galaten 3:7). Abraham werd met brood en wijn gezegend. ‘En dus wordt iedereen die gelooft samen met Abraham gezegend‘ (Galaten 3:9). Telkens als je avondmaal viert, neem je deel aan de zegeningen en beloftes van Abraham.

Eerste keer Pesachmaal : Uittocht uit Egypte

Bij de eerste keer dat het Pesachmaal werd genuttigd ging de doodsengel ging voorbij… 
Schuilen achter het bloed van het geroosterde lam. Achter het bloed zijn ze veilig. Wat gebeurde er nog meer? Dat lees je in Exodus 12:35-36: Israël in een nacht overladen met de rijkdommen van Egypte
. Het is een van de bijzondere gebeurtenissen ná het Pesachmaal: in een keer wordt het onrecht door de Allerhoogste God rechtgezet. In één nacht wordt de schuld van de slavernij betaald. De rijkdommen van Egypte worden aan Israël gegeven. Ze zijn geen slaaf meer, ze zijn vrij. En dat niet alleen, ze gaan weg in de hoge positie van een volk dat de Allerhoogste Heer volgt.

Psalm 105:37 : Hij liet zijn volk vertrekken met zilver en goud, niemand in hun stammen gingen strompelend weg

Een thema die niet veel wordt aangesneden. Leg deze tekst eens naast het verhaal van 1 Korintiers 11, dan zal je de frappante koppeling van het Pesachmaal met genezing en de koppeling van het Avondmaal met genezing zien. Mijn enige advies nu is: open je ogen en ontdek waar God dingen wil duidelijk maken en openbaren.

Het avondmaal nu

Dus altijd wanneer u dit brood eet en uit de beker drinkt, verkondigt u de dood van de Heer, totdat hij komt (1 Korintiërs 11:26)

avondmaalWat betekent het avondmaal? Het is een oefening in geloof om genezing en vergeving te ontvangen. Telkens als je het brood eet en de wijn drinkt, herinner je je de dood van de Heer en wat hij bewerkte met zijn lichaam en zijn bloed.Hoe neem je het avondmaal? Paulus moest de gemeente in Korinte terechtwijzen (1 Kor. 11:20-34): ‘Wie eet en drinkt maar niet beseft dat het om het lichaam van de Heer gaat, roept zijn veroordeling af over zichzelf.

Wat bedoelt Paulus hier? Misschien wel gewoon dat je de genezende uitwerking van het avondmaal mist als je je niet op het lichaam van Jezus concentreert. ‘Daarom zijn er onder u veel zwakke en zieke mensen en zijn er al velen onder u gestorven,‘ schrijft hij. (Het is duidelijk dat hij hier met het veronachtzamen van het lichaam van de Heer niet de gemeente bedoelt, zoals wel wordt uitgelegd, want hoewel een gezonde gemeente genezing kan bevorderen, is die niet Gods middel om te genezen.)

Het brood vertelt je dat de striemen in het lichaam van Jezus jou genezing brengen (Jesaja 53:5). De wijn vertelt je dat je dankzij het bloed van Jezus niet meer om je zonde veroordeeld wordt (Efeze 1:7). Het avondmaal is bedoeld om je geloof in de dood van Jezus uit te spreken, Jezus voor je te zien en te ontvangen wat hij je wil geven. Hij heeft met zijn lichaam en zijn bloed een verbond met je gesloten van genezing, vergeving, bevrijding, verzoening.

Hef dus de beker van dankzegging op!

3 reacties

  1. Andre op 24-03-2013 om 21:53

    Aan wie dan?
    Daar waren het in ieder geval aan de mede-Corinthiers,
    hier-en-nu zzijn het je woonplaatsgenoten, die weten dat je levend kerklid bent.
    Maar wat dacht je van de door God geschapen -niet gevallen- engelenmachten die “begerig toekijken” om een glimp op te vangen van Gods verlossingswerk in Christus. En wat dacht je van de -gevallen- engelen, de demonen die op een verre afstand meekijken of jij, het door het bloed van Christus gereinigd kind van God, werkelijk deel hebt aan het leven met Jezus.
    En wat dacht je van de opgestane Jezus zelf, die je ziet zoals je bent
    en de Heilige Geest, die in je woont.
    Zij allen kunnen getuigen van jouw “verkondiging” als jij het avondmaal neemt.

    Alleen voor de mensen in de kerk die de verlossing en reiniging in Christus nog niet kennen, ben jij levend evangelisatiemateriaal, “een brief van Christus”.
    Voor alle anderen niet.
    Aan engelen, Jezus en de Heilige Geest ben je deel aan een “verkondiging” van eeuwige blijdschap. Het is best goed om je dat bewust te zijn als je aan het avondmaal gaat.



  2. Harold Prost op 06-12-2009 om 21:45

    Hee Wouter,

    Vanavond was ik na het avondmaal even wat aan het rondsurfen om er achter te komen wat er precies met de verkondiging bedoeld wordt in 1 korinthiërs 11:26. “Want zo dikwijls gij dit brood eet en de beker drinkt, verkondigt gij de dood des Heren, totdat Hij komt.”

    Toen de dominee dat zo voorlas vanavond dacht ik vrijwel meteen bij vers 26:”o ja? en aan wie dan?!” omdat het avondmaal bij ons een samenkomst is van voornamelijk leden van de gemeente. Het was alsof ik dit voor het eerst las…

    Ik heb natuurlijk meteen overlegt met mijn vader die naast mij zat en zelf zo nu en dan ook eens op de kansel te vinden is maar die legde het uit als: je verkondigd het naar elkaar. Maar de enige vertaling die het zo neerzet is Het Boek en dat is toch geen echte vertaling?

    Daarbij lees ik een duidelijke evangeliserende opdracht in bijvoorbeeld het Mattheusevangelie 26:28 “Want dit is het bloed van mijn verbond, dat voor velen vergoten wordt tot vergeving van zonden.”

    Toch is de praktijk van onze avondmaalsvieringen een behoorlijk gesloten gebeurtenis! Hoe kan dat nou? Als er zo’n geweldige evangelieboodschap vanuit gaat zou dit toch haast als een evangelisatiedienst aangekondigd moeten worden?

    Zodoende dat ik jou die vraag ook maar eens voorleg want er zijn weinig internetbronnen die dit aspect van het avondmaal er uit hebben gepakt om over na te denken. Toevallig dat ik jouw verhandeling google.



  3. Ben op 17-04-2009 om 09:36

    Lang verhaal, maar wel mooi. En compleet.