jozef en maria en kindje jezus

Kerst: heidens of heilig?

4 min leestijd

Heb ik wat met kerst? Ja, je zou kunnen zeggen van wel. Wij hebben de kerstboom weer in de woonkamer staan. En dit jaar ook een kerststal, omdat we een plekje wilde hebben voor het kindje Jezus. Voor hem was de kerstboom niet een goede plek. Maar ik krijg steeds vaker vragen van christenen die zich afvragen of we een van oorsprong heidens feest moeten vieren. Ze vieren dan Chanoeka ofzo. Of helemaal niets. Hoe zit het eigenlijk?

Heidens

Het begon allemaal met de midwinterfeesten. Oude Germaanse stammen vierden op 21 december dat de dagen langer werden. Met lampen, kaarsen en vuur werd het boze verjaagd en het licht begroet. Het Joelfeest of de winterzonnewende werd overal in Noord-Europa gevierd. Vaak met allerlei cultussen en rituelen, waarbij flink werd gedronken. Van sommige vieringen is bekend dat de eikenboom centraal stond en er zijn zelfs aanwijzingen dat de boom werd versierd met lichtjes.

Ook in het laat Romeinse Rijk (de tijd van Jezus’ geboorte) werd de zonnewende gevierd. Het ‘Dies Natalis Solis Invicti’: de verjaardag van de onoverwinnelijke zon. Dit festival had te maken met een godheid die niet eens typisch Romeins was. Het ging om een zekere Mythras, een duistere Perzische god. Zijn vereerders hadden een complex systeem met rituele maaltijden. De datum van het feest: 25 december.

En oh ja, dat is toevallig ook de geboortedag van een paar andere goden: de Egyptische Osiris en de Griekse Adonis en Dionysus.

Je hoort het al: lichtjes, kaarsjes op tafel, lekker eten en drink, een verlichte boom en iets met religie. Het gebeurt allemaal al eeuwen rond de datum waarop wij kerst vieren.

Tip: lees ook “De kerstboomtraditie die geen Germaanse wortels heeft“. Hierin ds. Matthijs Schuurman over de geschiedenis van de kerstboom en de fictieve Germaanse achtergrond.

Heilig

Wat heeft dat met de geboorte van Jezus te maken, zoals de christenen dat nu vieren? Helemaal niks. De geboorte van Jezus en de midwinterfeesten staan eigenlijk los van elkaar. Waarschijnlijk is Jezus niet eens geboren in de maand december. Toch vieren we de geboorte van Jezus op 25 december, alsof die dag zijn verjaardag is.

Toen de eerste christenen naar West-Europa trokken om te vertellen over hun geloof, waren ze slim genoeg om niet meteen alle oude heidense gebruiken overboord te gooien. In plaats daarvan gebruikten ze het midwinterfeest om te vertellen over het ‘licht der wereld‘ – dat is een term die in de bijbel gebruikt wordt voor Jezus Christus. Het midwinterfeest veranderde in kerst toen de volken in Europa gekerstend (christelijk gemaakt) werden. En dus vieren we tegenwoordig met kerst de verjaardag van Jezus.

Heerlijk

Tja, Kerst kan dan wel een heidense achtergrond hebben, het is een van de weinige momenten dat het Goede Nieuws van Jezus zelfs door de winkelstraten galmt. Serieus, heb je wel eens gekeken naar een paar van die teksten?

Stille nacht, heilige nacht!
Vreed’ en heil wordt gebracht
aan een wereld, verloren in schuld;
Gods belofte wordt heerlijk vervuld.

Meer op “Het evangelie volgens de kerstliedjes“.

Ja, Kerst heeft deels een heidense oorsprong. Maar het is aan jou en mij om de inhoud eraan te geven. Het is niet voor niets dat Kerst symbool staat voor vrede. Daar kan niemand moeite mee hebben, toch? Vrede op aarde!

Ik vind het gewoon HEERlijk. Het kindje Jezus hoort gewoon in de voerbak in de stal. Heb je er moeite mee? Heb je er dan ook moeite mee dat God zich zo zichtbaar en bereikbaar wilde maken? Kwetsbaar, klein, willoos, armoedig, schattig…

Zijn naam is Jezus (Hij die redt), zijn naam is Immanuël (God zal er zijn, met ons), zijn naam is Christus (de gezalfde). Hij is de Koning, maar zo kwetsbaar, zo rusteloos, zo onbegrepen, zo opgejaagd…

Zo wilde God blijkbaar zichtbaar worden, zo wilde hij dat we hem eerst zouden zien. Voor mij is dat een groot mysterie.

 

15 reacties

  1. olive op 17-12-2016 om 13:58

    1



  2. Unknown op 16-12-2015 om 18:07

    Volgens mij en mijn Bijbel is het de bedoeling van Jezus dat wij alle volken tot Zijn discipelen maken. En hen leren te onderhouden AL wat HIJ geboden heeft. Ook staat mij bij dat na Zijn heengaan Wij het licht der wereld moeten zijn. Het laten behouden van afgoden door de volken en de afgoden inbrengen in de “christelijke wereld” is dus volgens de schrift fout. Nu hadden deze kerkvaders daar zo wie zo geen moeite mee gezien de religie van b.v de rooms katholieke kerk. Indien men echter mensen tot discipelen van Jezus wil maken dan zal men dus moeten bekeren. Afkeren van wat God zonde noemt. Berouw hebben van de boze en occulte werken die men goddeloos bedreven heeft. Alleen dan kan een Heilig God de zonde vergeven en word men gereinigd door het bloed van het Lam. Indien men de mens in zijn /haar zonde laat doorgaan en daar aan mee doet en er geen berouw is waarom zal God dan vergeven?? Is de weg naar de hel niet breed. En de weg des levens smal en zijn er maar weinigen die hem zullen vinden. Denk hier maar eens over na voordat men zich weer tot het aankomende kerstfeest spoed.

    Unknown.



  3. Oma Oma op 13-12-2014 om 15:40

    Wie het Kerkelijk Liturgisch Jaar volgt heeft geen problemen met oude Tradities,maar houd ze zoals onze voorouders in ere.
    Laat de Westerse Wereld haar eigen oude religie ,geloof en godsdienst,voordat we overspoeld worden met twijfels en chaos en fanatiekelingen die hun eigen godsdienstwinkeltje willen maken er eruit willen kopen dat in hun enge wereldje past.
    We zien deze dagen wat tot godsdienstwaanzin leidt—



  4. Halil op 24-12-2013 om 12:41

    Wat ik wel mooi vind is wat je weerlegd Wouter.
    Dat christenen dingen van de anders gelovigen pakte om er een bijbelse draai aan te geven, tot overtuiging.
    Ook Paulus gebruikte die tacktiek. :)



  5. Jeroen op 17-12-2013 om 12:51

    @Wouter: Kerst is een Interessant onderwerp. Vraag jij je ook wel eens af hoe het komt dat er juist rond dit ‘feest’ zoveel gedoe en discussie bestaat? Gedoe en discussie welke je met Pasen en Pinksteren meestal niet hebt.

    Vraag jij je ook wel eens af waarom het kerstfeest nagenoeg over de hele wereld wordt gevierd en waarom er m.n. vanuit ‘de wereld’ geen enkel bezwaar lijkt te bestaan? Dat de geboorte van een baby wordt gevierd op een dag, en alle wetenschappers zijn het daarover eens, welke geen enkel verband kan houden met de werkelijke geboortedag van Jezus? Vind jij het niet vreemd dat de Bijbel verslag doet van de belangstelling die de volkeren hadden voor groene bomen en dat wij eenzelfde soort boom (nota bene) in ons huis zetten? Is het jou, net als mij, opgevallen dat de argumenten vóór een dergelijke boom niet opwegen tegen de argumenten tégen zo’n boom?

    Ik heb het hier niet over ‘goed of fout’, wij horen niet van die boom te eten want wij mogen eten van de Boom des Levens. Ik heb het hier veel meer over wat er staat in Deuteronomium 12:30: “… Zoals deze volken hun goden gediend hebben, zo zal ik het ook doen.”

    Ik (ver)oordeel jou niet Wouter (Rom 14:13) maar ikzelf sla ook dit jaar het zogenaamde kerstfeest weer over en wens jou van harte Gods zegen.



    • Halil op 24-12-2013 om 12:38

      Een kerstboom hoeft van mij ook niet en kransjes etc, het gaat puur om Jezus die in belangstelling mag staan rond kerst.
      Velen willen bv Jeremia 10 aanhalen om dat als kerstboom te beoordelen, maar ik heb nooit een kerstboom gezien in een gewaad..
      Tevens als je Jeremia 10 naast Jesaja 44
      En Jeremia in context laat dan is dat nooit een kerstboom.
      Kijk menseb doen moeilijk dat de geboorte van Jezus gevierd worden omdat op de 25e van December een andere god aanbeden zou worden.
      Ik leg die situatie dan naar een andere leer die vanuit de Messiaanse stroming komt dat we niet de zondagsviering moeten doen omdat op die dag de zonnegod werd aanbeden vandaar de naam zondag.
      Maar dan denk ik elke weekdag is naar een Germaanse afgod genoemd die op zijn/haar dag werd aanbeden en vereerd, dat zou betekenen dat we God geen ene dag mogen herdenken of iets mogen vieren omdat we anders aan afgoderij doen.
      Zo zie ik dit ook gewoon met kerst, alle dagen zijn van God.



  6. Marjolein op 15-12-2013 om 19:58

    Je zou dit filmpje eens moeten bekijken:http://m.youtube.com/watch?v=-RdJvQg7YqI

    Ik denk dat het schokkend is dat we als christenen zoveel heidense gebruiken en feesten het hebben overgenomen. God zei niet tegen de Israëlieten dat ze maar een paar baälbeelden omver moesten halen en dan de rest leuk versieren zodat die afgod zo eng niet meer is en ook voor de kinderen erg keuk. Nee, God zei iets heel anders. Google ook eens op ‘krampus’.



    • Wouter van der Toorn op 16-12-2013 om 15:30

      Ik moet de eerste nog tegenkomen die de kerstboom aanbidt…



  7. mirri op 13-12-2013 om 00:37

    God heeft Zijn feesten allemaal een instelling gegeven. Hij heeft dat in eerste instantie voor het volk Israël gedaan. Maar door dat wij geënt zijn op de edele olijf (Israël) en door dat Yeshua (Jezus ) bepaalde dingen heeft gedaan tijdens deze feesten is dit al helemaal een reden dat wij dat ook mogen vieren. Maar met heidense geloven heeft God volgens de bijbel niets. Maar door dat kerkvaders dat heel slim hebben uitgepakt met allerlei theorieën zitten wij nog steeds met feesten die door spekt zijn met heidense gebruiken. Het is niet zo dat wij niet mogen feesten. In tegendeel Hij heeft ons 7 feesten gegeven waar joden die die feesten wel vieren iets heel moois van hebben gemaakt. Want feesten kunnen joden wel ondanks alles wat hen door anderen aangedaan is. Nu kunnen wij christenen ook eens van hen leren :)



  8. A. Zweistra op 09-12-2013 om 21:48

    Dat mogen dan allemaal ‘feiten’ zijn, maar het gaat ten diepste om de hartelijke behoefte om een markeringspunt (dus de kerstdagen) te hebben om massaal (wat dat gebeurt ondanks alles en alle nostalgie en sfeer wel!) de geboorte van onze Verlosser te gedenken. En dat er lekker gegeten wordt, wel Hij is het Brood des Levens en gaf de opdracht “doe dat te mijner gedachtenis”. Natuurlijk zal het erop aankomen waar je hart echt vol van is. Wie iets van de onuitsprekelijk grote liefde van de Drieënige God kent zal dit feest ook vol vreugde beleven. En al dat bekrompen gedoe leidt af en in plaats van feest (DE Blijde Boodschap) dreigt dan verloren te gaan. Zij die mogen weten dat ze kinderen van God zijn geworden dankzij het verzoenend offer van de Heere Jezus Christus leven in vrijheid. Het Licht der wereld is verschenen in een diep duistere wereld vol onrecht, ongeloof, kwaad, oorlog, uitbuiting en ga zo maar door; daarom reflecteren mijn kaarsjes en lichtjes symbolisch naar Hem! Waarom zouden we er geen groots feest van maken? Het gaat om Onze Verlosser! Zijn komt maakt het voor u en mij mogelijk om terug te keren tot onze Eeuwige Vader. Is dat iets om saai en sober over te doen? Zelfs Charles Dickens heeft dat mooi gesymboliseert met Scrooge! Komt verwondert u hier mensen! Mijn hart o Hemelmajesteit is tot uw lof en dienst bereid! Alvast heerlijk kerstfeest voor u allen! Dat u met Hem vervuld moge zijn. Hij die alle tranen van onze ogen afwist en tot u en mij zegt dat Zijn genade (!!!!) ons genoeg is!



    • Afra Geurs op 10-10-2014 om 11:36

      ik vind dat je groot gelijk heb er word evengoed al veel ophef gemaakt over de december feestdagen ik heb t zelfde gevoel bij kerst Feest VAN T LICHT DER WERELD ONZE HEER en geen heidense gevoellens.



  9. alwina op 09-12-2013 om 11:24

    Als de ongelovigen dit lezen, heel goed, maar helaas is het zo dat veel mensen niet eens weten wat kerst inhoudt, het Engelse woord hiervoor is wat duidelijker, want want betekent het woord kerstmis, doet me denken aan de. Mis.



    • Wouter van der Toorn op 09-12-2013 om 17:24

      Ik begrijp het punt niet helemaal van deze reactie. Is het nu goed, fout, mis, feest?