Kan je een onbekende God liefhebben?

5 min leestijd

Misschien is God wel veel meer verborgen dan ik mezelf had aangepraat. Hij was zo lekker duidelijk, regelmatig systematisch, voorspelbaar en benaderbaar. Nu is hij minder duidelijk dan in mijn evangelische en reformatorische geloofsperiode. Misschien is God dan, voor mij persoonlijk in ieder geval, veel meer in mysteriën gehuld. Maar dat wil nog niet zeggen dat de passie is gedempt, dat de liefde is uitgedoofd. Dat wil niet zeggen dat de geest is uitgedoofd en de hoop verdwenen.

Regels, kennis en wetmatigheden

Het vreemde is dat het misschien juist andersom is. Hoe kan de liefde groeien in een systeem die slechts bestaat uit regels, kennis en wetmatigheden? Hoe kan de passie je gaande houden als alles wat voor je ligt toch al bekend en voorspelbaar is? Hoe kan je verrast worden als het enige in je geloof betekent dat je van van alles kan zeggen of iets klopt of niet?

Hoe kan je in een God geloven als hij kan worden teruggebracht tot een tabel met voorspelbare wetmatigheden, tot een emotieloos aanvaarde mening, tot koude lijsten met bijbelteksten, tot kille vensters op de hemel?

Ongemak door het onbekende

Door de eeuwen heen zijn beelden van God bedacht, gemaakt, aanbeden en weer gesloopt. De plek waar de ene tot tranen toe geroerd werd was voor de ander de plek van ultieme ketterij. De plek waar de ene walging ervoer daar zag de ander schoonheid. Daar waar uiteindelijk angst won, daar stierf de liefde. Hartstochtelijk hebben gelovigen andere dierbare schepsels van God vermoord, denkende de Allerhoogste een dienst te doen. Gepassioneerd hebben gelovigen het oordeel van God uitgestort over prachtige zielen, angst ingeboezemd voor eeuwige wraak en voor de straffende Almacht. Want op die manier is God helder, duidelijk, een schema, een systeem en lekker voorspelbaar.

Opluchting vanwege het onbekende

Is het niet eigenlijk een opluchting dat we de God die de wereld heeft gemaakt maar weinig kunnen omschrijven? Hij heeft geen mensen nodig, geen huis om in te wonen, geen mensen die hem wakker maken, geen liedjes om zich gelukkig te voelen, geen gebeden om in beweging te komen, geen theologie om er te zijn, geen ketters om mee te kunnen argumenteren. God is. En dat helemaal onafhankelijk.

Misschien was het wel precies de bedoeling, dat we zoekende zijn. Zoekend en onduidelijk, maar zeker ook gepassioneerd en hoopvol. Geen uitgestippelde routes, geen vaststaande uitkomsten.

Wirwar

Ergens lijkt God op hoe wij zijn, en lijken wij ook op hem. Maar op hetzelfde moment is hij totaal anders, moet hij wel totaal anders zijn. Daar, in de wirwar van onmogelijkheden om het de juiste woorden te kunnen geven, daar is God verborgen. Ver weg, dicht bij. Te ver weg om naar toe te kunnen reizen, te dichtbij om te kunnen zien. In ons, om ons heen. Overal en precies hier. Niet te grijpen, niet te omschrijven, subjectief.

Liefde voor een onbekende God

Ik heb natuurlijk allerlei ideeën over God. Zoals jij die ook hebt. De angst is me wel om het hart geslagen toen het kaartenhuis van de ‘tabellen-God’ in elkaar stortte. Zou ik God ooit nog tegenkomen, zou ik nog ooit kunnen geloven? En als dat al zou kunnen, zou ik dan God nog steeds kunnen liefhebben, me kunnen laten omarmen door deze God? Er was de angst dat de passie voorgoed zou worden uitgeblust samen met de conclusie dat God niet lijkt op de God van mijn jeugd.

Open uitnodiging

De werkelijkheid is gelukkig anders. De passie is niet weggevloeid met de veelheid van vragen. De vraag naar de echtheid van de systemen van de kerk en geloof heeft veel laten omvallen. Met alle verwachte afwijzingen van sommige christenen erbij. Wat me aanjaagt is misschien het weinig theologische dat Paulus tegen de denkers van zijn tijd vertelt: God is er, hij zit overal achter, maar je kan hem alleen maar vinden als je op zoek gaat. Wij zijn door hem gemaakt, hij lijkt ook nog eens op ons, maar ook weer niet (Handelingen 17:24–29).

Mijn nieuwsgierigheid wordt gewekt door de open uitnodiging om God weer te zoeken, het onbekende te omarmen. Kan je God omarmen in het onbeschrijfelijke? Geen idee, want ik weet ook niet wie ik zal zien als ik eindelijk mijn ogen kan openen om te zien wie ik zo eeuwig lief heb.

Om het maar gemakkelijk te maken is God ook gewoon dichtbij, zo dichtbij dat ik hem op de tast moet kunnen vinden. Om me heen. En dan dichtbij genoeg om hem te kunnen omarmen. Wellicht gewoon in de ontmoeting met de ander. God in het geduld van vrienden om me heen. God in het breekbare van het leven, God in de arme en ziekte. God in de pijn en het ongemak. God in het vluchtige, niet vast te grijpen en vast te houden. God in de kramp in de ziel, in het eindeloos diepe verlangen om geliefd te zijn.

God, nog steeds heb ik lief.

8 reacties

  1. Annieke op 05-11-2017 om 14:04

    Hoi Wouter,

    Je verwoordt wat ik al heel lang voel en wat ik in een waterval aan gedachten, en de zoektocht naar woorden niet verteld krijg. Ik voel me niet thuis in een kerk. Ik ga er dan ook niet meer naar toe. Toch voel ik verlangen naar een diepe connectie met het lichaam van Christus.. Die vind ik in Christus in mij te zoeken, èn in connectie met en bij anderen. Ik zou zo graag samen willen zijn. Totaal mens, kwetsbaar en eerlijk voor Jezus aangezicht. Hem zoeken en Christus vorm zien krijgen. Het lichaam van Christus zijn, ieder met een gelijk gewaardeerde taak.

    Ik worstel hier al een paar jaar mee. Want ik ervaar dat ik dit maar niet in ‘een vorm gegoten krijg. Ik stuit op onbegrip. Of wat dan ook.Ik zou er nog meer over kunnen delen. Anyway..

    Ik herken je zoektocht, vooral dat wanneer er nieuwe vragen opkomen, je connectie met je kerk vervaagt.. tenminste, als ik je goed begrijp hoor. Maar hoe ga je verder? Hoe handle je je verlangen? Deel je het?? En vind je grond? Sla je de wekelijkse kerkgang over? Word je ketter in eigen kerk?

    Waar vind je Jezus? In je eigen omgeving?

    Groet, Annieke

    • Wouter van der Toorn op 06-11-2017 om 20:16

      Hi Annieke,
      Goede vragen die je me stelt. De connectie met de kerk is anders geworden. Tenminste, de kerk in de zin van refo-evangelische zondagse viering met alle toebehoren. Eerlijk gezegd was ik bereid om mijn hele geloof los te laten en was op weg om atheïst te worden. Dat is me niet gelukt. Verrassend genoeg heeft deze tocht van loslaten me juist meer op weg geholpen en heeft me meer pelgrim gemaakt dan ik had kunnen voorzien. Ik heb bijzondere nieuwe vrienden gemaakt. Ik ben ook op zoek gegaan naar God die niet ergens verborgen is ‘in das blauen hinein’, maar verborgen in het doodgewone hier en nu.

      Voor nu sla ik meestal de zondagse kerkgang over. Soms doe ik mee in een katholieke viering en doe me, een beetje illegaal, voor als katholiek om de eucharistie te ontvangen. En als ik in Griekenland ben, dan doe ik met volle overgave mee in de orthodoxe viering, maar blijf aan de zijlijn staan, omdat ik geen orthodoxe christen ben en dus hier niet mag meedoen met de eucharistie.

      En of ik een ketter ben? Vast wel. Als ik mezelf tien jaar terug zou tegen zijn gekomen zoals ik nu ben, dan had ik mezelf absoluut als ketter uitgemaakt. Maar liever een dwalende ketter dan een vastgeklonken zeker-weten-christen.



  2. Rob op 05-09-2016 om 15:10

    Hier wil ik graag mijn gedicht aan verbinden… :)
    https://ontginner.wordpress.com/2016/05/09/waar-je-luistert/

  3. Conny op 05-09-2016 om 08:58

    Waarom zou je God zoeken in de ander? Wat als de ander God zoekt in jou? Waar eindigt je zoektocht dan?
    De tekst uit Handelingen richt Paulus tot mensen in Athene die hun heil bij tig goden zochten maar niet bij de God van Abraham, Isaak en Jacob. Ze zagen niet in Jezus de zoon van God is.

    Jij hebt dat allemaal (allang) geaccepteerd. Je gelooft dat God ook jou in Zijn hand draagt, kortom je gelooft dat God/Jezus/Heilige Geest in je hart leeft. En waar zoek je ‘m? Buiten jezelf! Als je Jezus als je Heiland en Redder hebt aangenomen dan leeft hij in je hart! En waar moet je ‘m dan zoeken? Precies! In je hart, niet in die ander, maar in jezelf.

    Toevallig ben ik hier net een boek over aan het lezen. Een citaat hieruit:
    “Hij (Jezus) is de hele week bij ons, maar wij wachten tot zondag, voordat we zijn aanwezigheid ervaren. Wij doen net alsof Hij dan pas bij ons woont. En ik moet u zeggen dat dit soort religie ketterij is. Het nieuwe verbond werkt precies tegengesteld.
    Jezus komt niet op zondag voor ene paar uur naar de kerk. Hij komt om te genieten van een voortdurende gemeenschap, iedere dag van de week. Als Hij komt, gaat Hij niet meer weg. We zijn de hele tijd met Hem in de “kerk”, vierentwintig uur per dag.
    Het wordt tijd dat we ons van zijn aanwezigheid bewust worden.”
    – Juan Carlos Ortiz – Leven met Jezus van dag tot dag

    • Menno op 08-09-2016 om 16:38

      Dank aan Wouter dus – je schrijft soms zo scherp dat het schuurt. En dat is goed – er mag nog wat eelt van mijn ziel af. Blijf schuren – een zalfje is af en toe ook fijn.

      Dank aan Conny voor je bijdrage hierboven en de verwijzing naar het boek van Ortiz. Dat heb ik in vliegende vaart aangeschaft – daar wil ik meer van weten.

      En ik ben benieuwd naar meer boektitels…



  4. AFB65 op 05-09-2016 om 07:00

    Maar … als we kijken naar hoe het eindoordeel zal zijn, komt Jezus toch met wat anders. Hij heeft het alleen nog maar over naasten. Er staat niet, je moet geloven in God, want anders …. En ik denk dat daar dus de clou zit.
    Veel gelovigen zien God altijd nog op de eerste plaats, maar wie is God? Je geeft al aan een onbekende God? Zelf denk ik dat God al het goede is, niet 1 beknopt puntje aan de horizon, maar al het goede. En dus als je goed doet naar je naaste, geloof je in God. Het werkt denk ik dus andersom.
    Wij mensen geloven van oudsher al in goden, maar ik denk dus dat dat beeld gewoon verkeerd is. Waarom beeld verkeerd is? Dat heeft te maken met keuzes.
    Stel we zien God los van het doen van goede dingen, en we moeten een keuze maken. Het zou dan kunnen dat we vinden dat we moeten kiezen voor God, maar dan dus niet het goede doen. Moeilijk om zo maar een voorbeeld te geven, maar denk ergens aan dat een gelovige vindt dat een ongelovige eerst moet geloven …. Zoiets heeft veelvuldig afgespeeld in Afrika bij zending, eerst geloven dan pas geholpen worden. Maar ook in Nederland, ook zelf ervaren. men vindt geloof in God belangrijker dan of iets wel of niet goed is. Geloof in God is een gemakkelijk excuus.
    Ik denk zelfs dat het godsbeeld van de duivel is, klinkt vreemd, maar juist door godsbeeld kan een mens tot een keuze geforceerd worden, terwijl als we het omdraaien, doe goed voor je naaste dan doe je goed voor God, een heel ander beeld geeft. Je moet dan het goed doen voor je naaste, zoals Jezus al aangeeft in eindoordeel.
    Een mens moet dan dus altijd het goede doen, en zelfs oppassen de keuze kan zijn tussen 50% goed en 100% goed, ook in geval van 50% is er dus wel een deel goed.
    Jezus maakt zelf in eindoordeel dus ook God mystiek, God wordt niet genoemd. Een vergissing van Jezus?
    Het kan dus zo zijn, dat Jezus “ongelovigen” als gelovigen kan zien, en “gelovigen” als ongelovigen. De farizeeër en de tollenaar.
    Zo ook met de maagden, gaat een gelovige voor geloof in God en is tevreden met 50% goed, of gaat iemand voor 100% goed, en daarmee aantonend dat hij/zij gelooft in God?Iemand die voor 100% goed gaat … mag alle fouten maken, zolang de de persoon wel echt voor goed gaat. Niet berekend goed, vanwege het feit dat iemand zegt te geloven in God.
    Ik denk dat God zo groot is dat je hem slechts kunt bereiken via je naasten.

  5. petra op 04-09-2016 om 13:45

    Hoe ga je om met een gemeente waarin het moet lijken alsof je alles zeker weet? zo vermoeiend!!!

    • Wouter van der Toorn op 04-09-2016 om 19:37

      Ik kreeg ooit het eerlijke advies om maar eens wat afstand te nemen van de kerk. Dat was natuurlijk persoonlijk. Soms kan het helpen om wat afstand te nemen. Of eens naar een heel andere kerk te gaan en er dan achter te komen dat er veel meer te vinden is als die club waar je soms een moeite mee aan het opbouwen ben. Als je er te lang in blijft zitten kan je ook bitter worden. Dat moet je zien te voorkomen, is mijn advies.



Laat een reactie achter