Wandelen langs het strand

Over de inspiratie van de Bijbel

11 min leestijd

Toen ik een paar dagen terug schreef dat de Bijbel God niet is, kwam is een veelheid van reacties op. Sommigen instemmend, er waren veel aangenaam kritische reacties en en sommige reacties waren wel erg beeldbevestigend. Zo zegt een van de reacties: ‘De Bijbel is het Woord van God en wij zijn bedoeld om dat Woord te aanbidden … Het mysterie is dus dat God één is met Zijn Woord!, je kunt ze niet scheiden‘. Nee! nee! nee! De Bijbel moet je dus NIET aanbidden, aanbid God alleen. En de Bijbel is God niet. Ik ga er toch maar wat verder op in, in dit wat langere verhaal.

Elke schrifttekst is door God geïnspireerd?

Als de Bijbel God niet is, wat is de Bijbel dan wel? En wat is de inspiratie en autoriteit van de Bijbel? Wel, daar ging het vorige artikel niet direct over. In het vorige artikel maak ik duidelijk dat de Bijbel nooit de plek van God mag innemen. Nu kwam veelvuldig de tekst van Paulus voorbij die inderdaad zegt dat de schrift goddelijk is geïnspireerd:

‘Elke schrifttekst is door God geïnspireerd en kan gebruikt worden om onderricht te geven, om dwalingen en fouten te weerleggen, en om op te voeden tot een deugdzaam leven, zodat een dienaar van God voor zijn taak berekend is en voor elk goed doel volledig is toegerust.’ 2 Timoteüs 3:16-17 (NBV)

Deze inspiratie hier gaat dus over de Tenach, ons Oude Testament van de Bijbel, aangezien het Nieuwe Testament nog niet was samengesteld en vastgesteld en er zelfs op het moment van schrijven van Paulus een deel nog moest worden geschreven. Even voor de duidelijkheid hè. Niet om vervelend te doen, maar wel eerlijk de teksten te lezen. Ik zeg daarmee NIET dat de boeken uit het Nieuwe Testament niet zijn geïnspireerd enzo, maar ik zeg dat deze tekst niet zegt dat het Nieuwe Testament door God is geïnspireerd.

Adem van God

Deze inspiratie kan worden vertaald met de adem van God die ergens doorheen is geblazen. Stel je daarbij niet voor dat de bijbelschrijvers zich in een soort trance bevonden waarin zij willoos, emotieloos en zonder hun eigen karakter zomaar opeens schreven wat God wilde. De Bijbel is dus niet eenvormig in stijl, in karakter, in presentatie van God. Daarmee is de Bijbel dus niet onfeilbaar in de zin van hemels gedicteerd en wars van alle menselijke invloed, universeel toepasbaar.

Er wordt eerlijk geschreven over moordpartijen, perversiteiten, genociden en noem maar op. Is hier de goddelijke inspiratie weg? Volgens mij niet, maar laat eerlijk de vreselijke daden van mensen zien (lees bijvoorbeeld Rechters 19:22-30, een bar verhaal dat niet onderdoet voor de  wreedheden van Islamitische Staat).

Je komt wel soms barre opdrachten van God tegen zoals koning Saul die van God de ultieme vijand, het volk van Amelek, moet uitroeien (lees 1 Samuel 15:2-3). Bij deze opdracht wordt precies uitgemeten wie dat dan moeten zijn: ‘Dit zegt de HEER van de hemelse machten … Spaar ze niet, maar dood alles en iedereen: mannen en vrouwen, kinderen en zuigelingen, runderen en schapen, kamelen en ezels.

grote ogen van een kind

Dit soort wrede opdrachten van God brengen me nou niet direct in uitzinnige aanbidding. Ik krijg er kippenvel van, voel me onpasselijk worden. Een misselijkheid borrel op. Ik word er boos van.

Waarom?

Omdat ik in het verhaal kruip en dat zie ik grote onschuldige kinderogen die me aanstaren en ik kan niet blijven kijken. Ik moet dat jochie haten, ik moet het doden, ik moet het uitroeien, hij mag er niet zijn. Het jochie heeft nog niets van het leven gezien en is slechts vastgeklampt aan zijn moeder. Ik zie dat het jochie moet toekijken hoe zijn moeder wordt vermoord, dat hij in paniek huilt en dat het alleen maar het huilen en schreeuwen om zich heen hoort van alle andere mannen, vrouwen en kinderen die worden omgebracht. Maar dat gaat vanzelf over als ze dit jochie de schedel inslaan.

Ja, opdracht van de Heer.

Right.

Het brengt me nou niet direct in de stemming om een liedje als ‘Heer ik prijs uw grote naam’ te gaan zingen. Jou wel? Ja? Dat is dan toch ziek?

Jezus / bloed / scheuren

Zat God erachter?

En bij sommige stukken van de Bijbel mag je je afvragen of God erachter zat. Misschien moet je concluderen dat mensen van harte waren overtuigd dat God ze deze opdracht gaf, maar dat ze het op zijn minst wel heel erg verkeerd hebben begrepen. Hoe kan het anders dan dat Jezus zo’n andere, regelmatig revolutionair omgekeerde boodschap had: geen wraak maar zegen, geen straf maar liefde, niet ik maar jij.

De inspiratie van God, de adem van God door de schrift, betekent wel dat God te herkennen is. Maar door een veelkleurig venster. Het venster is God niet, als je er goed doorheen kijkt, kun je hem wel ontdekken. Maar het zal je met voorgaande niet verbazen dat dat soms niet eenvoudig is.

Geen foutloze Bijbel

Het idee van de foutloze Bijbel is niet van alle tijden. Zelfs in de eerste eeuwen heeft de christelijke kerk gefunctioneerd zonder een vastgestelde bibliotheek aan geaccepteerde boeken en geschriften. Niet dat ik dat een situatie vind om naar terug te keren, maar wel om het relatieve van het biblicistische idee te laten zien, de Bijbel-van-kaft-tot-kaft. Want een van de reacties op het voorgaande artikel laat toch zien wat veel gelovigen als overtuiging hebben: ‘De Bijbel is het onfeilbare Woord van God en elk woord daarin is door God bedacht, gewild en geplaatst.

De Bijbel is zeker niet tot stand gekomen als ware de heilige Geest de breedbandverbinding met het hemelse mainframe waarbij de profeten en andere schrijvers de goddelijke printers waren die even de documenten op hebben gehoest.

In de Bijbel kom je mensen tegen die leven: die God ervaren, of juist niet ervaren, die God begrepen, of juist niet begrepen, die God gehoorzaamden, of juist niet gehoorzaamden, die God liefhadden, of die hem juist ontvluchtten. Welkom in de wonderlijke wereld van de Bijbel. Het christelijk geloof kan niet zonder dit wonderlijke boek (of liever gezegd, wonderlijk samengestelde bibliotheek). God is daarin te ontdekken, door een kleurig venster van zoveel verschillende karakters en culturen. Soms ligt de boodschap van God er dik bovenop (denk aan de directe voorschriften die God via profeten geeft) en soms ligt de aanwezigheid van God er dik bovenop zonder dat hij ook maar genoemd wordt (waarbij ik vooral denk aan het boek Esther, waar God nergens wordt genoemd).

Stel jezelf nu eens de vraag

Wat ik graag wil bevragen is wat je nu eigenlijk gelooft als je zegt te geloven in de Bijbel-van-kaft-tot-kaft. Betekent dat dan ook dat je in aanbidding toekijkt hoe God de wereld vernietigt (op een paar dieren en een enkele familie na, familie Noach, tijdens de zondvloed). Betekent dat dat je hartstochtelijk God liefhebt nadat grote bloedspatten zijn achtergebleven op een rotswand met aan de voet van diezelfde rotsen een hoop rottende lijkjes van baby’tjes?

O, vind je dit naar als ik het zo schrijf? Er staat zelfs een liedje over in het boek van God (Psalm 137). Die is nog berijmd ook, en staat in de meeste liturgische liedboeken. Niet dat ik ooit heb meegemaakt dat iemand deze psalm zong.

Ik wil je duidelijk maken dat je jezelf eerlijk moet bevragen waar je in zegt te geloven, omdat alles zijn consequentie heeft.

Woord, licht, de eeuwige en het leven

Als de apostel Johannes zijn wat filosofische boek begint, krijg je een fascinerend relaas met allemaal veel te grote woorden, veel te groot en het lijkt veel te weinig concreet. Maar hoe wil je anders dat onbegrijpelijke, die goddelijke werkelijkheid, beschrijven? Hij doet het zo:

‘In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Het was in het begin bij God. Alles is erdoor ontstaan en zonder dit is niets ontstaan van wat bestaat. In het Woord was leven en het leven was het licht voor de mensen. Het licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft het niet in haar macht gekregen.’ Johannes 1:1-5

Heb je niet door dat keer op keer uit het oude het nieuwe komt? Het Woord is geen statisch gegeven. Het is levend, het is licht, het is scheppend, het is overwinnend, het is oneindig en het is niet op te pakken. Het Woord staat niet op papier, het Woord komt voort uit de mond van de Eeuwige. Ik weet het, veel te grote woorden, maar hoe moet je anders iets van de glimp van God proberen te duiden? Het kan wel hoor, doe het dan op de manier zoals Johannes:

‘Het Woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond, vol van goedheid en waarheid, en wij hebben zijn grootheid gezien, de grootheid van de enige Zoon van de Vader.’ (Johannes 1:14-15)

Het Woord is niet dood

Het is correct dat Paulus zegt dat het Woord de dood brengt. Hij heeft het dan over het de wetten die door de godsman Mozes zijn doorgeven (2 Korintiërs 3:6). Je zou zeggen, het woord is onfeilbaar? Nou, lijkt me ingewikkeld, die oude woorden brachten immers de dood. Lijkt me juist heel erg feilbaar, heel erg falen, geen weg die leven brengt maar dood en verwoesting.

Het Woord dat Johannes beschrijft en dat daar ten tonele verschijnt, heeft onder de mensen gewoond. Jezus Christus is hij. Dit Woord brengt geen dood, maar brengt het leven. Dat is het nieuwe. Het Woord van leven, het Woord van genade, van vrijheid.

Het oude woord het zijn tijd gehad, het is voorbij. De overeenkomst van vroeger (ook wel verbond genoemd) is verouderd, versleten en de teloorgang nabij (Hebreeën 8:13). Er is iets nieuws. Oftewel, er is iets niet meer geldig, geherdefinieerd, op zijn kop gezet, de regels veranderd…

Waar ik in geloof?

Ik geloof dat God er is en dat hij achter onze werkelijkheid zit als schepper.

Ik geloof dat we hem kunnen herkennen in Jezus Christus.

Ik geloof in een leven van genade en tweede kansen.

Ik geloof dat de wereld zoveel mooier wordt met het leven volgens zijn ethos: water voor de dorstige, eten voor de hongerige, verzorging voor de zieke, aandacht voor de criminelen, zorgende liefde voor de mensen die de weg helemaal kwijt zijn, zorg en gastvrijheid voor de ander.

Ik geloof bovenal in liefde.

Ik geloof dat liefde altijd wat kost.

Ik geloof dat de liefde van Jezus hem het leven kostte.

Ik geloof dat ik in hem God zelf zie lijden aan de liefde.

Ik geloof dat de liefde altijd overwint.

Ik geloof dat de liefde nooit dood kan.

Ik geloof dat Jezus leeft.

Ik geloof in de Geest van God die in mensen woont waardoor ik God ook kan ontmoeten in de ander.

Ik geloof.

Ik geloof.

Ik geloof.

Maar ik begrijp het vaak niet.

Daarom blijft het ook een zoektocht. Kritisch naar alles wat me is aangeleerd, alles wat me is aangepraat, alles wat ik heb aangenomen als onwrikbaar vast. En dat ik daar regelmatig voor word verketterd, dat zij zo. Dat er meewarig mensen mij afschrijven, het is niet anders.

Bid maar voor me.

Maar bid ook voor jezelf, dat je alles gaat durven loslaten van wat God niet is, wat de plek van God heeft ingenomen, al die façades en luchtkastelen, al de schema’s en systemen. Zodat er niets anders meer is dan God alleen. En aangezien wij niet begrijpen wie hij precies is, is het goed om vervolgens te kijken naar Jezus. En dan is het toch verrassend dat de Geest van God ook de Geest van Jezus wordt genoemd (Filippenzen 1:19). Dan moet Jezus te vinden zijn in de ander. En daar waar Jezus gevonden wordt, daar wordt God gevonden.

Zeg, waar geloof jij eigenlijk in? En indien van toepassing, van welke overtuigingen heb jij afstand gedaan?

6 reacties

  1. Jelle Bakker op 19-03-2018 om 15:11

    Wie de Bijbel niet als uiteindelijke norm ziet, heeft geen vaste grond, maar staay op drijfzand. Heb ik dan mooi makkelijk praten? Nou, het is niet altijd makkelijk wat de Bijbel ons zegt, maar wel duidelijker dan dat ik zelf of onze huidige cultuur de norm is. In dat laatste geval is er namelijk gewoon geen absolute norm meer, maar is deze relatief aan mijn grillen. Wie aankomt met Gods oorlogshandelen in de Torah moet beseffen hoe volken in die tijd met elkaar omgingen. Daarmee vergeleken zijn de oorlogswetten in de Torah heel menslievend. Verder heeft God deze volken 400 jaar de tijd gegeven zich te bekeren. Hun handelen was zo gruwelijk en ze waren zo verdorven dat er geen andere mogelijkheid was dan de dood. Wat betreft hun kinderen: wat is je alternatief? Wij gaan God de maat nemen? Ga nou. Dan zijn Gods gedachten dus goed als ze mij believen? Ben ik even blij dat het zo niet werkt. Waarheid is niet afhankelijk van wat ik leuk vind. Dat is de dwaasheid van het postmodernisme. Verder wil ik dit vragen: Geloof je dat Jezus Christus is opgestaan uit de dood? Zo ja, op basis waarvan? Zo nee, wat is je hoop in deze wereld?

  2. Kees den Boer op 28-04-2017 om 19:11

    Hallo, langzamerhand ben ik de Bijbel gaan zien als een vastlegging van pogingen van mensen hoe zij denken dat God is en hoe ze met Hem om moeten gaan. En ja, net als wij nu, faalden zij daar verschrikkelijk in. En ik hoor en lees in de Bijbel gewoon erg veel Midden-Oosten-Mensentaal.
    Toch lees ik (bijna) elke dag met plezier in de Bijbel. En vind daar ook bemoediging en aanmoediging en vermaning in.
    Maar ik wil niet langer in een spagaat zitten over ‘moeilijke’ of onbegrijpelijke teksten. Ik wil ook niet meer zoet gehouden worden met clichés(zoals: we kunnen God nooit helemaal begrijpen. Je moet het wel in de context lezen etc.)
    Het kan toch niet de bedoeling zijn dat God ons Zijn Woord schenkt en dat we dat vervolgens niet kunnen begrijpen? Of moeten we onze handen in de lucht steken en roepen: God’s wegen zijn ondoorgrondelijk!

    Als je zegt: de Bijbel is Gods Woord van kaft-tot-kaft dan moet je ook stoer zijn en zeggen:
    -Dat God zélf instructie geeft aan het Joodse volk(net uit de slavernij van Egypte bevrijd!)hoe ze om moeten gaan met hun slaven(eigendom!)(Exodus 21)
    -Er in Gods naam volken(inclusief vrouwen en kinderen!!) uitgeroeid mogen/moeten worden(als wij ménsen, of we nou Christen, Jood of Islamiet zijn, op zo’n manier de uitvoerende macht moeten zijn voor een almachtige(!) God: Hoedt u dan! Doe dat vooral niet! Denk eens aan de populaire uitspraak: ‘Allah is groot’ Maar vervolgens is hij(Allah) zo klein en onmachtig dat ík in zijn naam de trekker moet overhalen?)
    -Dat God de ongerechtigheid van de vaderen bezoekt aan de kinderen tot in het 3e en 4e geslacht.(ik zie het als een trieste constatering niet dat God dat zo wil en doet)
    -Dat mensen met lichamelijke gebreken geen priesterdienst mogen doen.
    En zo is er een lange lijst aan te voeren.

    Sorry, maar dit soort dingen klinkt mij inmiddels als Godslasterlijk in de oren.

    Ik wil op geen enkele manier brutaal zijn tegenover God. Ik wil graag burger zijn van Zijn Koninkrijk van genade en liefde.
    Ik weet zeker dat Jezus óók gekomen is om aan veel verkeerde inzichten vanuit het Oude Testament een einde te maken.
    Voorbeeld: de overspelige vrouw. Jezus gaat daar gewoon voorbij aan het gebod om haar te stenigen.(staat er toch! De verkeerde motieven van degenen die haar voor Jezus brachten, maken daarbij niet uit)

    Persoonlijk vind ik de Bijbel veel duidelijker geworden nu ik zie dat er óók heel veel wijze- én domme-mensentaal in voorkomt.

  3. André op 05-09-2016 om 17:27

    Ik denk, dus mijn uitleg dat het duidelijk word in Amos 4 dat als je God kent maar je van hem afkeert dat Hij alles doet om zijn volk terug te laten keren naar Hem. Zij hadden natuurlijk de Heer Jezus nog niet maar het maakt wel duidelijk dat God zijn beloften en waarschuwingen waarmaakt. Wat ik bedoel te zeggen is dat Sodom en Gomorra zijn gestraft terwijl ze God niet kenden maar wel hadden kunnen kennen door Lot. Het volk Israel is in Ezechiel 16:49-50 en Amos 4 het volk van God en mocht dus geen andere goden nalopen wat ze blijkbaar wel deden. Het volk van God werd ook regelmatig gewaarschuwd door profeten en richters of rechters maar ze dwaalden toch weer af en ontvingen daardoor het tegenovergestelde van zegen.

    Je reageert met: “Trouwens, een vader die je bestraft door te doden of te verminken, lijkt me niet echt een liefdevolle vader, maar een engerd waar je de politie heel snel op af moet sturen en op laten pakken. Gek dat we dat toch durven scharen onder ‘liefdevolle Vader’ idee.” Hiermee haal je twee dingen door elkaar. Het is niet de vader die je bestraft door te doden of te verminken want waar in het oude testament is het God de vader? Daarom heb ik het ook over de Heilige God en God de vader. Natuurlijk is het een en dezelfde maar de relatie is totaal anders. Zie het alsof je het kind bent van een koning of het kind met een koning. De koning is dezelfde persoon maar de kinderen worden anders behandeld. Het kind van de koning noemt deze koning gewoon pappa en krijgt voor hetzelfde vergrijp niet dezelfde straf als het kind met een koning. Stel dat beide kinderen rennen door het paleis, de ene hoort daar en zal te horen krijgen dat deze daar niet mag rennen. De ander hoort daar niet en word uit het paleis gezet. Natuurlijk is mijn voorbeeld niet zo sprekend als de gelijkenissen van de Heer zelf maar ik hoop dat je de bedoeling ervan ziet.

    Een mens kan een Godsbesef hebben en hard zijn best doen goed te leven of zoals ik geloven in de Here Jezus en mijn best doen goed te leven. We proberen beide goed te leven maar de relatie met God is verschillend.

    “Ik heb het gevoel dat je nogal een obsessie hebt voor de oordelen van God. Angst is een slechte raadgever. Zeker ook als het gaat over het geloven in God. Hoe kan je van God houden als je bang voor hem bent?”
    Dit is dus ook een overhaaste conclusie of een verkeerde uitleg van wat ik bedoel. Angst is absoluut een slechte raadgever en de vraag hoe je van God kunt houden als je bang voor hem bent is ook terecht maar door het werk van de Here Jezus hoef ik toch niet bang te zijn voor het oordeel laat staan voor God? Ik ben toch herboren en mag God mijn vader noemen? We moeten alleen niet vergeten dat deze liefdevolle Vader ook een heilige en rechtvaardige God is. En als je Hem niet kent als je Vader dan is Hij de God die veroordeeld maar een vader veroordeeld je toch niet? Een vader voedt je op, staat je bij en heeft zelfs liefde voor je als je hem pijn doet, een vader gaat je achterna als je wegloopt, een vader wacht op je als je hem doodverklaart. Juist om deze reden is het zo bijzonder dat we God vader mogen noemen en zo als kinderen door het werk van de Heer Jezus heel dichtbij Hem mogen komen.

    Het is weer te veel tekst en ik denk dat dit ook de verkeerde plaats is voor dit gesprek. Ik zie uit naar je reactie maar zou je ook van harte willen uitnodigen om hier eens over door te praten via een ander medium dan zo over internet.

  4. AFB65 op 03-09-2016 om 22:45

    Zelf ben ik nog kritischer geworden, zowat alles van de bijbel stel ik in twijfel. De verhalen van Jezus en over Jezus, tenminste dan van zijn leven als volwassene vind ik belangrijk. Maar al het andere? Vooral Paulus heb ik al grote problemen mee, hij wijkt nogal af van wat Jezus gezegd heeft.
    Ook vind ik de bijbel nogal een apart boek, een heel OT, en een kleiner OT, is ergens al beetje apart of niet soms? En in NT komt Paulus veel meer aan het woord dan Jezus, en dat vind ik ook al zo apart.
    Zo vreemd allemaal dat de belangrijkste persoon blijkbaar vergeten is om ervoor zorg te dragen dat alles op papier kwam, dat ze daarboven overlegd hebben (Jezus zei nog sorry pa), en dat Paulus dus maar effe nog alles moest opschrijven.
    Een gelijkenis over maagden, terwijl Paulus zegt, joh, je hoeft slechts te geloven, da’s genoeg. Terwijl Jezus duidelijk aangeeft dat 10 maagden geloofden (het waren er slechts 10, de rest was de hort op), dat 5 wel genoeg olie hadden en 5 niet. Doet me toch meer denken aan de brief van Jacobus.
    Ook hebben we dan nog Marcion, die met een andere uitgave kwam, en nogal boos was op de mensen in Rome. OK, denk dat hij ergens ook de fout inging, maar toch … hij kwam met teksten die korter waren.

    Al met al, is de bijbel helemaal geen goed boek, tenminste zeker niet als we daardoor God moeten leren kennen. Jezus geeft ook aan, door hem leer je de Vader kennen, maar ehhh …, leuk, maar hoe moet dat nu?

    Ik denk dat we zonder bijbel hem ook kunnen kennen, waarheid, eerlijkheid, oprechtheid.

    En laat dat nu grotendeels ontbreken in de christelijke wereld (de wereld ook ;)).

  5. André op 31-08-2016 om 10:32

    Ik geloof in de bijbel van kaft tot kaft want de teksten waar ik moeite mee heb confronteren me juist met mezelf, bijv de teksten over het uitroeien van een volk, de zondvloed en zoals ik net zei het voorbeeld van Sodom en Gomorra laten zien dat er niet altijd nog een kans is. God heeft alles in zijn hand en daarmee is dus ook de tijd afgemeten. We mogen de Heer op onze blote knietjes danken dat we nu leven in een genadetijd, met de Messias die is gekomen en de Geest die is gegeven maar daarom juist ook voor de bijbel met daarin alle verhalen over mensen die een compromis hebben gesloten met wat niet van God is. We vergeten zo vaak dat God heilig is als we denken aan Zijn goedheid en Zijn liefde maar mensen die de Heer Jezus afwijzen en sterven krijgen ook geen tweede keuze. De tijd die je hier hebt is beperkt en kan je maar 1 keer gebruiken, gebruik het voor het goede en daarmee bedoel ik, volg Jezus na want zo leer je God kennen en zijn Liefde als vader ipv zijn oordeel over je verkeerde keuzes. Het is beter door een Vader bestraft te worden dan door een rechter veroordeeld.

    • Wouter van der Toorn op 31-08-2016 om 12:21

      Ik heb het gevoel dat je nogal een obsessie hebt voor de oordelen van God. Angst is een slechte raadgever. Zeker ook als het gaat over het geloven in God. Hoe kan je van God houden als je bang voor hem bent?



Laat een reactie achter