duisternis

Waar is God als het donker is in de ziel

4 min leestijd

Wat nu als het stil blijft terwijl je zo’n behoefte hebt aan een teken van ‘boven’. Waarom zou God zich niet meer, beter, tastbaarder laten zien? En waar is hij eigenlijk?

Sinds de start van mijn vernieuwde God zoeken is er een nieuw thema dat best een belangrijke rol speelt. Dat het donker in je ziel kan zijn. En die duisternis en de stilte van God daarbij raakt knalhard. Vroeger hadden ze het over ‘de woestijnperiode van je geloof’ wat neer komt op het moeten overleven op minimale voorraden en dat de hitte van de dag en de vrieskou van de nacht om je heen is. Is dit het dan? Misschien wel. Maar ik ben er niet op voorbereid. En mijn evangelisch christelijke geloof heeft me er niet de weg in gewezen. Er zijn maar weinig evangelische liedjes die somber en terneergeslagen zijn, die helpen uithuilen en rouwen. Terwijl dat soms juist wel zo de ervaring is.

De duisternis van de ziel. En opeens gaat er een wereld open. Een die niet omlijst wordt door vrolijke god-liedjes, gedans en fijne babbels. Deze wereld voelt als een realiteit die achter een dunne façade zit van eenvoudige antwoorden en niet-gecontroleerde zekerheden. Een wereld van een goedkope God die er slechts is om mij gelukkig te maken, die er is om mij persoonlijk een trancedente ervaring van gelukzaligheid te bezorgen. Of een God die hier en daar, als het een beetje mee wil zitten, wel een wondertje doet: “komt u zitten, we bidden wel ff voor u en dan komt alles goed.” Dat is een God die is gedegradeerd tot mijn geluksmoment. In dat soort geluk grossiert trouwens de plezierindustrie, er wordt veel geld in omgezet. En te laat komen we er dan achter dat het ons te veel geld, tijd en liefde heeft gekost en dat het niet de (innerlijke) vervulling bracht die we hoopten. Het kan toch niet zo zijn dat de ene God slechts dat doet? En eerlijk gezegd is het misschien een situatie die tijdelijk wel werkt, maar wat als het even niet meer werkt. Als je tegen de rand bent gelopen, de rand van wat werkte. En nu dus niet meer.

Zijn er daarom zoveel mensen die me keer op keer verzoeken om mijn weg maar in stilte te gaan. Omdat mijn vragen iets doen aan het toch al dunne laagje plastic-perfect om onze religie? Mijn vragen veroorzaken het bij mezelf in ieder geval wel. En als ik anderen begrijp zijn het de momenten dat de realiteit van onbeantwoorde vragen, van God die nog slechts een groots mysterie blijkt te zijn, dat het ongeloof om de hoek komt kijken en concludeert een deel: dan ben ik maar geen gelovige meer, ik ben atheïst.

Die conclusie trek ik niet. Volgens mij ben ik ongeneselijk gelovig. Maar de God van mijn kinderlijke geloof en de God van mijn evangelische geloof is denk ik een andere God (godsbeeld) dan ik nu aan het ontdekken ben, of dat probeer ik te doen. Maar wil ik iets van God ervaren dan is dat waarschijnlijk anders dan ik me ooit had voorgesteld. Niet in glorie-stemming, niet in een gelukzalig moment.

Is het voor een christen niet een hele legitieme ervaring dat God er niet is. Zelfs Jezus vroeg zich op moment suprême, vlak voor zijn dood, af “Mijn God, mijn God, waarom hebt u me verlaten?” Hoe donker is het geweest?

Het evangelische antwoord dat ikzelf hierop gaf was: “kijk, Jezus was door God verlaten, zodat wij nooit meer door God verlaten hoefden te worden“. Nu ik hierop terugkijk vind ik het slechts een technische beschouwing, een technische degradatie van een diepe zielservaring. Een die misschien juist deze hele ervaring ontkent en je terugbrengt in het plastic-perfect-evangelische-geloof. Maar deze ervaring van donkerheid in de ziel is geen systeem, het raakt je in het diepst van je bestaan.

Nog steeds heb ik de hoop dat in deze donkerte ook de Godsconnectie te vinden moet zijn, dat God ergens is waar ik niets ervaar. Is dit misschien waar Paulus op hint als hij op de Areopagus in gesprek is met ‘andersgelovigen’ en hij zegt:

“Het was Gods bedoeling dat ze hem zouden zoeken en hem al tastend zouden kunnen vinden, aangezien hij van niemand van ons ver weg is.” (Handelingen 17:27).

Dit geloof is geen zeker-weten, maar dit geloof zet hoopvol door, ondanks de duisternis. En als je niets meer kan zien, dan moet het maar op de tast.

21 reacties

  1. Marc op 25-10-2016 om 22:24

    Hoe dan ook: het was voor mij een verademing om de rauwe psalmen te horen en te lezen. Psalm 69, 88, 137. Geen makkelijke antwoorden, maar in alle eerlijkheid, met alle pijn naar God toe. En soms is er geen antwoord, zoals in 88. Zo fijn dat daar in de Bijbel ruimte voor is. Wanneer valt het kwartje bij de evangelischen?

  2. Langevrouw op 19-11-2015 om 22:14

    Je kathedraal van zeker weten is in elkaar gedonderd en je weet niet wat er voor in de plaats komt. Je zoekt een blauwdruk en vind die niet. Wil je dat loslaten?

    De Vader heeft zijn Zoon nooit verlaten, dat is een invulling van christenen geweest. Het was een uitroep wat weergaf hoe afschuwelijk diep en donker het was.

    Deze stilte, het donkere. Dat is ook leven.
    ‘Als alles donker is, ontsteek dan een lichtend vuur dat nooit meer dooft, vuur dat nooit meer dooft’.

  3. rob op 01-11-2015 om 12:26

    Toch maar reageren, ik denk ook niet dat je niets opschiet met een antwoord,want van al die tegenstrijdige antwoorden van mensen die denken iets te weten word je ws ook niet vrolijk.
    Daarom maar een vraag: De vraag die vooral in mij opkomt is: wat wil je eigenlijk van God?
    Ik vind het mooi dat je stelt dat het oppervlakkige beeld je in ieder geval niets zegt, dat geeft hoop op een interessante zoektocht.
    Ik ga je blog zeker volgen.

    • vergetennick op 02-11-2015 om 17:29

      Gelukkig stel jij een goede vraag. T’ zal hem zeker opluchten.



  4. queenelisabeth5 op 28-10-2015 om 10:09

    Het is dus geen unieke zoektocht. Jij en ik stellen dezelfde vragen en ervaren zomaar tegelijkertijd in dit eeuwige bestaan (of korte tijdelijke) dat die rots in ons is verschoven… Wat een metafoor om te gebruiken! Ik bouwde juist op de rots… hoe is dat nou mogelijk!!
    Maar bij het lezen van je blogs ervaar ik rust en een gekke vrede.

    Wat mij gek genoeg onrustiger maakt, zijn de reacties van alle mensen op je blogs. De overtuigd beamende ex-christenen dat God er niet is en de goed bedoelde ‘ook-soms-worstelende-christenen’ die met een zakdoek komen voor het bloeden.
    En die onrust, als reactie op allerlei menselijke antwoorden, verwonderd mij….Ik vraag me af hoe dat komt

    • vergetennick op 28-10-2015 om 19:00

      Ik denk dat die onrust verdwijnt zodra je accepteert dat er niet een waarheid is voor iedereen. Dat de christelijke God niet zaligmakender is dan al die andere Goden (die elkaar uitsluiten en/of andersdenkenden naar de hel sturen indien ze Hun waarheid niet ontdekt hebben).



  5. John op 27-10-2015 om 12:19

    Nu maak je je afhankelijk van iets buiten jezelf om het licht aan of uit te doen. En je zegt zelf dat God er niet is in je duisternis. Daar zit je dan…

    Je schrijft dat je medegelovigen tegen je zeggen dat je je weg maar in stilte moet gaan, maar dat wil je niet. Ik als ongelovige zeg dat je zelf op kunt staan en het licht aan kunt doen en dat wil je ook niet. Je blijft dus liever op je eigen plekje in het duister zitten wachten tot iets buiten jouzelf om het licht voor je aan doet. Dat vind ik dan weer niet erg hoopvol klinken.

  6. Niels op 26-10-2015 om 15:37

    Ik ben minder evangelisch opgegroeit en kwam gisteren bij Psalm 88 uit…

  7. Paul van kuijk op 26-10-2015 om 13:27

    http://www.relevantmagazine.com/god/practical-faith/what-do-when-you-think-youve-lost-your-faith

    Misschien heb je hier iets aan.

    Ik lees alles van jou.

    Groeten Paul.

  8. losingyourbff op 26-10-2015 om 10:19

    Ai, ik had deze blog vijf maanden geleden kunnen schrijven. Herken veel van je vragen en frustratie. Het roepen in de wildernis kan jaren duren. Af en toe vind je een slokje water. Tot je op een gegeven moment terug kijkt, en ziet dat je er aan onderdoor gaat, en relaties om je heen ook. Zulke woestijnervaringen nemen een diepe tol op je innerlijke gemoedsrust. “God, ik kan niet MET u leven, maar ook niet ZONDER u”, schreef ik een paar maanden geleden op in mijn ‘dagboek’…

    Ik hoop voor je dat het moment niet komt dat je misschien nog wel in een “God” gelooft, maar vaarwel moet zeggen tegen Jezus. Het is niet fijn. Uiteindelijk wel erg verrijkend voor mijzelf, maar een hel om door te gaan, want geloven zit in je tot op het bot. Erg moedig om dat te delen… sterkte.

    • vergetennick op 26-10-2015 om 18:21

      De relaties die er aan onder doorgaan zijn alleen maar verloren ballast en Jezus verlies je nooit helemaal. Ik ben als atheïst Jezus alleen maar beter gaan begrijpen.



  9. divine.decay.blog op 25-10-2015 om 16:47

    Ik herken het evangelische antwoord dat je gaf. Een soort mythe, gericht op zingeving en verklaring. Iets dat we over de scheuren van onze chaos en twijfels kunnen plakken. Het pleistertje dat weer bevestigt dat het allemaal wel goed komt.

    Voor mij is het kruis de plek waar zekerheid weggescheurd wordt, waar het doelloze blootgelegd wordt, daar waar de roep van Prediker klinkt: Alles is leegte!
    Het kruis was de plek van existentieel atheisme. Geen nadenk-atheisme, maar dat wat diep ervaren werd en omhoog kwam vanuit een donker trauma.

    Geloven in de kruisiging is er aan deelnemen. Dan gaan beide interpretaties van onderstaande gelden:
    G-O-D-I-S-N-O-W-H-E-R-E

  10. Jan Martin de Jager op 25-10-2015 om 09:54

    Dag Wouter. Een mooie reactie hierboven van Anthony Ruijtenbeek. In het door hem geciteerde gedicht van Johannes van het Kruis komt de zin voor: “Mijzelf liet ik, vergat ik;” en dat sluit aan bij jouw bespiegeling dat God er kennelijk niet is voor jouw genoegen en jouw noden. Sterker nog, wij moeten accepteren dat we er in het grote geheel toe doen, maar niet als individu. We leven, en leven zelfs eeuwig (We are startdust – Joni Mitchell) maar nogmaals; niet als individu. Diezelfde Bron die alles bezielt en doorschijnt, dat is God. En is het een wonder dat we het/haar/hem niet zien als er in onze fantasie steeds dat bedelende en zeurende ikje tussen staat? Dat ikje dat het prettig wil hebben, eten wil, wil genezen, en later een eerste rang in een of andere hemel? Neem het dat ikje niet kwalijk, zo is het gemaakt, het kan niet anders…. (Bij mij is het ook behoorlijk aanwezig.. :-)) Maar wanneer je soms in staat bent om er even aan voorbij te kijken, dan zie je God.
    (Zo maar even een zondagse bespiegeling, maar mijn ikje heeft de wijsheid ook niet in pacht) :-) Maar even serieus; deze visie voelt voor mij goed en diep.

  11. Margaretha Coornstra op 25-10-2015 om 00:30

    Mensen die vinden dat je je weg in stilte moet gaan, kunnen zich beter niet inschrijven voor notificaties. De mate van stilte hebben ze daarmee zelf in de hand. Ik persoonlijk vind het interessant om af en toe een beschouwing als deze te lezen. Ik herken er ook wel iets in. Bijvoorbeeld dat je zegt: “Volgens mij ben ik ongeneselijk gelovig. Maar de God van mijn kinderlijke geloof en de God van mijn evangelische geloof is denk ik een andere God dan ik nu aan het ontdekken ben”. Ik denk overigens dat je het dan over een Godsbeeld hebt, en niet over God. Maar dat is een semantische discussie.

    • Klaas op 28-10-2015 om 17:44

      Ik vind de blogs ook interessant en bruikbaar. Ze hebben in mijn omgeving al tot meerdere diepgaande gesprekken geleid.
      Omdat de bijbel zegt dat God de vragen die in het verborgene gesteld worden, beantwoordt, adviseer ik dat…
      Ik heb in mijn eigen leven ervaren dat daar de antwoorden vaak komen.
      Maar ook de processen die mij het meest gelukkig hebben gemaakt spelen daar af.

      Fijn dat wij iets aan deze blogs hebben. Ik wil het lezen van deze blogs echter graag opofferen voor de mogelijkheid dat Wouter antwoord krijgt. In de vorm dat Hij God ontmoet in het verborgene en daar zijn bestemming vindt.



  12. Anne op 24-10-2015 om 23:22

    Lied van Martin Brand: Duizend vragen

  13. Anthony Ruijtenbeek op 24-10-2015 om 23:00

    Moeder Theresa heeft jarenlang niets gevoeld en veel heiligen kennen die ervaring. Johannes van het Kruis noemde het de ‘donkere nacht van de ziel’ en heeft er een prachtig gedicht over gemaakt:
    In een nacht, aardedonker
    in brand geraakt en radeloos van liefde
    – en hoe had ik geluk!-
    ging ik eruit en niemand
    die het merkte – want mijn huis lag reeds te slapen.

    In het donker, geheel veilig
    langs de geheime trap en in vermomming,
    – en hoe had ik geluk! –
    in het donker, ongezien ook,
    want alles in mijn huis lag reeds te slapen.

    In de nacht die de kans geeft,
    in het geheim, zodat geen mens mij zien kon
    en ook ikzelf niets waarnam:
    ik had geen ander leidslicht
    dan wat er in mijn eigen binnenste brandde.

    Dat was het dat mij leidde
    – zekerder dan het zonlicht op de middag –
    daarheen waar op mij wachtte,
    van Wie ik zeker zijn kon
    en op een plaats waar niemand ooit zou komen.

    O nacht die mij geleid hebt!
    O nacht, mij liever dan het ochtendgloren!
    O nacht die hebt verenigd
    Beminde met beminde,
    beminde, opgegaan in de Beminde!

    Aan mijn borst, wei vol bloemen,
    Hem alleen, onbetreden voorbehouden,
    daar is Hij ingeslapen
    en heb ik Hem geliefkoosd
    en gaf de waaier van de ceders koelte.

    De koelte van de tinnen kwam,
    onderwijl ik door zijn haren heen streek,
    met haar hand, licht en rustig,
    mij aan de hals verwonden
    en stelde al mijn zinnen buiten werking.

    Mijzelf liet ik, vergat ik;
    ik drukte het gelaat aan mijn Beminde;
    het al stond stil, ik liet mij gaan,
    liet al mijn zorgen liggen:
    tussen de witte leliën vergeten
    bron: http://www.parochie-antonius-abt.nl/images/news/InleidingoverJohannesvanhetKruis.pdf

  14. Klaas op 24-10-2015 om 22:13

    He Wouter,
    Soms vraag ik me af:
    -Was je eerder de man die (vooraan) wilde schijnen met mooie antwoorden?
    -Ben je nu de man die wil schijnen met het interessante twijfel-verhaal?

    -Staat het je daarom tegen dat mensen je adviseren om enkel de stilte in te gaan?
    Mensen adviseren wellicht de stilte, niet omdat ze bang zijn voor je vragen, maar uit liefde voor de antwoorden.

    Mat 6:6-7
    De vragen die je stelt worden in het verborgene beloont, als je ze enkel in het verborgene stelt.
    Liefs

  15. suzanna op 24-10-2015 om 22:08

    nou Sjanet ,zo denk en voel ik ook het zou mijn stukje kunnen zijn ,behalve het eerste woordje ,hahahaha

  16. Sjanet op 24-10-2015 om 21:20

    Kut he. Dat niet ervaren. Dat niet-zekerweten. Dat twijfelen. Dat wel willen geloven. Die enorme behoefte aan een antwoord van God. Die behoefte aan geruststelling. Maar dan wel van God. Niet van mensen die zeggen dat ‘het’ wel goed komt. Dat je niet op je gevoel moet afgaan. Dat je ‘ erop’ moet vertrouwen. Terwijl dat nu juist even niet gaat. Oh zoveel opbeurende moedgevende teksten kunnen op je afkomen. Of juist vermaningen. Je gelooft niet genoeg. Je bent een kleingelovige. Ik worstel er zo vaak mee. Vooral in mijn depressieve periodes. Langzamerhand weet ik dat God groter is dan mijn twijfels. Dat God mij geen verantwoordelijkheid schuldig is. En Hij zich niet aan mij hoeft te tonen alleen omdat ik m even niet ervaar.

    • vergetennick op 25-10-2015 om 10:08

      “Langzamerhand weet ik dat God groter is dan mijn twijfels. Dat God mij geen verantwoordelijkheid schuldig is. En Hij zich niet aan mij hoeft te tonen alleen omdat ik m even niet ervaar.”

      Je bent gewoon voor God aan het zorgen omdat Hij, door zijn onmachtige niet bestaan, niet voor jouw kan zorgen.



Laat een reactie achter