caligula

De hemel als egoïstisch motief

5 min leestijd

Zou het een van de olifanten in de christelijke porseleinkast zijn, dat de reden om te geloven uiteindelijk is om gered te worden en later in de hemel te komen? De kerk is natuurlijk ontzettend breed en er zijn vele nuances te vinden. Toch lijkt dit perspectief, zo is mijn ervaring in reformatorische en evangelische kringen, vaak wel leidend. Je gelooft zodat je in de hemel kan komen.

Er zijn twee belangrijke bezwaren tegen dit geloof:

Het is een egoïstisch motief

Allereerst lijkt dit geloof in de hemel een behoorlijk egoïstisch motief. Als ik maar in de hemel kom. Alles wat ik hier op aarde verlangde, namelijk overvloed, gezondheid, altijd wijn die blijft stromen, mooie mannen en vrouwen om je heen, goed kunnen zingen, en natuurlijk ergens temidden van de miljarden zielen ook nog in de buurt van de Schepper zijn. Geloof gaat er dan om dat ik het goed ga krijgen toch? Dat is toch egoïstisch? Waarin lijkt dit idee nu op alles van Jezus voordeed? In zijn handelen speelde enig egoïstisch motief geen enkele rol. Waarom zou het dan wel de hoofdrol spelen in onze beweegreden om te gaan geloven?

Als geloof in Jezus Christus je niet aanzet tot navolging, kruis opnemen, opoffering en nieuwe keuzes maken, dan ben je slechts op jezelf gericht.

Het is een heidens motief

Het geloven in de hemel als een plek waar je heen gaat als het leven hier voorbij gaat lijkt verdacht veel op alle heidense voorstellingen van het leven-na-dit-leven. Over de generaties van weleer die als een sterretje aan de hemel fonkelen, over de strijders die verder gaan op de eeuwige jachtvelden, over generaties die zich bij de goden mogen voegen na een goed leven en zich tegoed mogen doen aan de overvloed die ze als mens hebben moeten ontberen.

Karl Barth, een van de meest invloedrijke theologen van de twintigste eeuw, noemt in zijn dogmatiek tien redenen waarom er geen leven na dit leven zou zijn (bron). Hij maakt een duidelijk onderscheid tussen enerzijds eeuwig leven en anderzijds leven na dit leven. In het kort zijn dit zijn redenen:

  1. Het leven-na-dit-leven is ten diepste een heidens idee (denk aan Nirvana, Walhalla, Eeuwige Jachtvelden)
  2. Het eeuwige leven is nu al. Dat is niet hetzelfde als het dood-is-dood idee, maar een andere vorm van leven. Het is een groot mysterie.
  3. Het menselijk leven is in de kern eindig. We zijn eenvoudigweg niet gebouwd om eeuwig te leven.
  4. De schepping is in de kern eindig. Net zoals de schepping een begin had, zal het ook een keer ophouden. En dan is tijd er ook niet meer. Dit is ook onbegrijpelijk.
  5. Tijd heeft een einde. In een punt van de tijd. Dan is het voorbij.
  6. Tijd gaat niet door na het einde.
  7. Ons leven is eeuwig geborgen in God.
  8. Er is maar weinig informatie over eeuwig leven. In het Oude Testament al helemaal niet. We vertellen elkaar verhalen om er iets zinnigs van te maken en om grip te krijgen op het mysterie van de eeuwigheid.
  9. In het Nieuwe Testament is niet opeens iets nieuws gekomen. Het blijft een rijk verhaal dat met grootse streken wordt geschilderd, grootse woorden waarmee het wordt verteld. We krijgen ultra weinig informatie. En als het er is, dan met te grote woorden.
  10. Het tijdelijke wordt onderdeel van het eeuwige. Dingen gedaan uit liefde zijn eeuwige daden en blijven altijd bestaan. Maar hoe? Dat is een mysterie!

Ik denk maar zo: Karl Barth heeft, na zoveel jaren, nog steeds een punt. En het is goed om je overtuigingen te toetsen. Waar komt het vandaan? En waar leidt je overtuiging naartoe?

Wat gebeurt er als je sterft?

Weet je, dat is dus het mysterie. Stel je nu eens voor dat als je sterft je de Allerhoogste ontmoet en Hij je zal vragen: ‘En… hoe was de hemel?’ Wat zou je dan zeggen?

Is er überhaupt iets ‘na de dood’? En als er dan wel iets ‘na de dood’ zal komen, hoe ziet het er dan uit? Is dat uiteindelijk en visioen van grenzeloos leven in alles wat hier niet mocht? Dat je kan eten zonder dik te worden, blijven drinken zonder totaal de weg kwijt te raken, en hoe zit het dan met seks? Is dat dan opeens niet meer gelimiteerd tot slechts één partner en komen de wildste dromen dan uit? Of hoef je daar eindelijk nooit meer je tijd daaraan te geven? Altijd zingen in het koor, omdat je zo van zingen houdt? Nooit meer ziek en ook geen pijntjes, dus iedereen is happy clappy.

Goed, dit is denk ik een wel een wat cartooneske voorstelling. Maar, wees eens eerlijk? Is dit de voorstelling?

Wat gebeurt er vòòr je sterft?

Misschien is dit wel de vraag waar het om gaat. Als je geloof je niet aanzet om nieuwe keuzes te maken, keuzes die de hemelse werkelijkheid weerspiegelen, keuzes in navolging van Jezus, dan heb je een flutgeloof. Als je geloof vooral functioneert om anderen te veroordelen, anderen jouw normen op te leggen, dan ben je hoogmoedig en deze superieure houding stinkt.

De christelijke weg is echt niet losgekoppeld van het alledaagse leven. Integendeel, het komt hier en nu terug tot het leven van alle dag, alle keuzes die je maakt. Het is niet een of ander mentaal proces, als je maar ‘goed gelooft’ en ‘de juiste overtuigingen hebt’, ‘goed denken’ en dat soort dingen.

Is geloof niet sowieso een groot mysterie waarbij de mens zich probeert vast te houden aan wat niet gezien kan worden en zich te laten inspireren voor keuzes die gaan over alles wat wel gezien, gehaat en geliefd kan worden? En precies hier ga je het voelen. Omdat geloof dan niet meer gaan over me, myself and I, maar over het leven hier en nu en hoe ik met mijn medemensen ben omgegaan.

Waardeer je dit artikel?
Overweeg een kleine donatie. Voor een volgend kopje koffie tijdens het schrijven bijvoorbeeld. Of als aanmoediging. Dank alvast!

Bedrag € -

Abonneer
Laat het weten als er
guest
4 Reacties
Nieuwste
Oudste Meest gestemd
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties

Bastian
Bastian
9 maanden geleden

Hey Wouter! Je schrijft: “Je gelooft zodat je in de hemel kan komen”. Dat zou kloppen als wij als mensen iets te zeggen hebben over ons geloof. Als wij zelf de kracht zouden hebben om te geloven, in plaats het van God te verwachten én onze drijfveer is om een eeuwigdurend feest in te gaan, ja dan is het egoïstisch. Je schrijft: “dat de reden om te geloven uiteindelijk is om gered te worden en… Lees verder »

Hans A.
Hans A.
11 maanden geleden

Je hebt ervaring in ‘reformatorische en evangelische kringen’. Niet echt representatief voor het christendom. Zelfs de EO denkt er tegenwoordig heel anders over dan jij voorstelt. Lees maar dit artikel uit 2013: https://visie.eo.nl/2013/12/lezersvraag-ongelovigen-naar-de-hemel/
Je bent echt geen olifant in de christelijke porseleinkast, die kast is al lang aan diggelen. Misschien zou je ook eens een stukje kunnen schrijven over hoe de kerk de afgelopen decennia in positieve zin is veranderd?

Bastian
Bastian
Antwoord aan  Hans A.
9 maanden geleden

“Nog een misverstand is dat God je uiteindelijk alleen beoordeeld op je ideeën. Denk je dat God bestaat? Dat is dan doorslaggevend voor of je in de hemel komt…” en “Je daden tellen mee” Wat een vreemde bewoording. “Denk je dat God bestaat”? Nou de duivel ‘denkt’ dit ook en hij siddert van angst. Daarnaast kunnen volgens de Bijbel je daden nooit “meetellen” want die zijn in geen enkel geval voldoende om ook maar iets… Lees verder »

Jesús Álvarez
Jesús Álvarez
11 maanden geleden

Bedankt Wouter, Ik denk dat je hiermee velen aan het denken heb gezet maar voor de schenen hebt geschopt. Ik vind dat je een aantal goede punten aangehaald hebt. Ik ken voorbeelden genoeg waar mensen van hun geloof afhaakten omdat ze, na meerdere gebeden niet genezen waren. Waar waren die mensen op uit?…….. Het motto van…… Ik wil gezond worden, goed leven hebben, aanzien wil ik, ik, ik, dan komt er kilometers niets en dan… Lees verder »